Damian Dąbrowski Orden de los libros (cronológico)

Prezentujemy drugi przewodnik po pałacach i dworach Dolnego Śląska, obejmujący powiat wołowski, składający się z gmin Brzeg Dolny, Wińsko i Wołów, o powierzchni 675 km². Na tym terenie znajduje się 111 miejscowości, w których przetrwało 43 pałace i dwory, co oznacza średnio jedną siedzibę szlachecką na co trzecią miejscowość. Pierwotnie istniało 77 rezydencji, jednak po 1945 roku zniszczono 34 z nich, co ukazuje skalę zaniedbań. Najstarszym budynkiem jest zamek w Wołowie, a zrujnowany dwór w Węgrzcach Wielkich pochodzi z XVI wieku. Większość XVII-wiecznych budowli została przebudowana lub zrujnowana, a z okresu renesansu przetrwał portal głównego wejścia pałacu w Mojęcicach. Barok reprezentuje rezydencja opatów w klasztorze cystersów w Lubiążu, natomiast letnia siedziba opatów w Moczydlnicy Klasztornej jest w ruinie. Większość dworów i pałaców, zbudowanych w XVIII i XIX wieku, należała do średniozamożnej szlachty. Najbardziej okazałe rezydencje znajdują się w Brzegu Dolnym, Krzelowie, Mojęcicach, Przyborowie i Żerkowie, a wrażenie robią także ruiny w Głębowicach, Moczydlnicy Dworskiej i Wyszęcicach. Ciekawostką jest dwór w Sławowicach, częściowo w konstrukcji szkieletowej.

Prezentujemy pierwszy z przewodników po pałacach i dworach Dolnego Śląska. Obejmuje on sąsiadujące ze sobą gminy Trzebnica i Zawonia. Gminy te mają razem prawie 320 km2 powierzchni, z czego niemal dwie trzecie zajmuje pierwsza z nich. Na omawianym obszarze znajdują się 73 sołectwa oraz należące do nich przysiółki. Do naszych czasów przetrwało w nich 17 pałaców i dworów. Ta niemała liczba na niedużym obszarze, oznacza siedzibę szlachecką mniej więcej w co czwartej miejscowości. Po dokładnych analizach niemieckich map i źródeł niespodziewanie okazało się, że do naszych czasów przetrwała zaledwie połowa rezydencji, a na terenie opisywanych gmin było ich w sumie aż 38 w 36 miejscowościach. Pierwotnie więc dwór czy pałac zlokalizowany był w co drugiej wiosce. Pokazuje to skalę strat i zaniedbań, które miały miejsce w powiecie trzebnickim po 1945 roku. Na terenie gmin Trzebnica i Zawonia nie ma średniowiecznych zamków czy też renesansowych wieloskrzydłowych dworów. Niemiecka arystokracja nie wznosiła swoich rezydencji na tych ziemiach, stąd też nie powstały budowle na miarę Książa, Bożkowa, Sycowa czy Żmigrodu. Większość dworów i pałaców należała do średniozamożnej szlachty i została ufundowana w XVIII i XIX wieku.