Joanna Jurgała-Jureczka Orden de los libros

„Na gorącym uczynku” autorstwa Joanny Jurgały Jureczki to zbiór fascynujących felietonów o ikonach polskiej kultury, bohaterach i autorach lektur szkolnych. Jurgała „przyłapuje” swoich bohaterów w kłopotliwych sytuacjach, co ożywia ich postacie, nadając im barwy i wzbudzając sympatię. Zaskakująca galeria postaci, o których w szkole się nie mówiło, obejmuje romantycznego Mickiewicza, który nie może spełnić marzenia o Powstaniu, oraz Sienkiewicza, uznanego przez komunistyczną cenzurę za wstecznika. Wśród bohaterów znajduje się również Julian Przyboś, zakochany w uczennicy, oraz Iłłakowiczówna, platoniczna kochanka marszałka Piłsudskiego. Jurgała-Jureczka przywołuje także Julian Ochorowicza, filozofa i wynalazcę, który miał wpływ na znanych pisarzy, a także demonicznego Przybyszewskiego, Wyspiańskiego i Szymborską. Książka jest odpowiedzią na pytanie Boya-Żeleńskiego o to, kto lepiej służy pomnikowym postaciom: ten, kto je ożywia, czy ten, kto bezmyślnie czci ich w zapomnieniu. Odpowiedź jest jasna – teksty pełne finezji, oparte na nieznanych faktach, wygrzebanych z archiwów, przywracają życie tym postaciom.

Autorka opowieści biograficznej o Zofii Kossak, tym razem przedstawia pełną galerię kobiet z kilku pokoleń rodu Kossaków. Piękne, utalentowane i nieodgadnione. O ich talentach, strojach, stosunku do mężczyzn, o tym, jak zachowywały się wobec porażki, tragedii, sukcesu, jak dbały o urodę ile były w stanie wybaczyć, a czego nigdy nie zapomniały. Bohaterkami są m.in.: Maria, żona Wojciecha, ich córki Maria Pawlikowska-Jasnorzewska i Magdalena Samozwaniec, Jadwiga, późniejsza Witkacowa i inne.

Zofia Kossak, „primo voto” Szczucka, „secundo voto” Szatkowska, pochodziła z wyjątkowego rodu, co miało wpływ na jej życiowe wybory. Wnuczka Juliusza i bratanica Wojciecha, była blisko spokrewniona z Magdaleną Samozwaniec i Marią Pawlikowską-Jasnorzewską. Od najmłodszych lat otaczał ją świat artystów i literatów. Choć studiowała malarstwo, ostatecznie została pisarką, znaną z prozy historycznej, takiej jak „Błogosławiona wina” i „Krzyżowcy”. Jej wychowanie, empatia i głęboka wiara szczególnie zaznaczyły się w trudnych czasach okupacji. Zofia z oddaniem angażowała się w pomoc Żydom oraz działalność „Żegoty”, co doprowadziło ją do Pawiaka, a później do Auschwitz. Z obozu wyszła w złym stanie fizycznym, ale z niezłomnym duchem. Pomagała innym kobietom przetrwać, nie tolerując braku szacunku dla ludzi i natury. Współczesni jej podkreślali jej prawość, zrozumienie i odwagę. Władysław Bartoszewski wspominał, że wielu nazywało ją „Ciotką”, czując bliskość i rodzinne więzi. Opisywano ją jako „bożego szaleńca”, „świetlaną postać” i „najdzielniejszą z dzielnych”, osobę pełną wdzięku i uśmiechu, przyciągającą młodych swoją promieniującą naturą i niezachwianą wiarą.

W 1908 roku Wojciech Kossak w krakowskiej pracowni zaczął malować portret Zofii z Lewentalów, żony Ferdynanda Hoesicka – literata i wydawcy. Historia jednego z najgłośniejszych i najdłuższych romansów artysty jest punktem wyjścia opowieści barwnej i pełnej namiętności, snutej na tle niespokojnego czasu przełomu wieków i XX-lecia międzywojennego, kiedy świat się kończył i jedni popełniali samobójstwa, inni szukali nowych doznań. Na scenie pojawia się barwna galeria postaci – zamiłowani w narodowej historii Kossakowie, rodzina Lewentalów – zasymilowanych Żydów i spolonizowani Niemcy – Hoesickowie. W tle zaś między innymi Sienkiewicz, Zapolska, Kazimierz Przerwa- Tetmajer, Dagny Przybyszewska, Reymont, Wyspiański, Axentowicz. Ikony polskiej kultury poznajemy od strony, której nam w szkole nie odsłaniano. Słabostki i małości bohaterów nie odbierają im ciepła i znaczenia, jakie odegrali w naszej historii. Kolejna propozycja autorki bestselleru „Kossakowie. Biały mazur” z pewnością spodoba się jej czytelnikom. Za wartką fabułą stoją solidne studia badawcze. Tym się można zachwycić, ale tego nie można było wyssać z palca!